Terugkijk op 20 februari

Op een warme winterdag settelden leerlingen van het Xaveriuscollege zich mee in de tuin van de!Kunsthumaniora met de hoop een nieuw, bijzonder project te laten ontschieten. Dat het een leerrijke namiddag was staat als een paal boven water. Kort som ik even op wat wij die dag deden.

Ikzelf werd in een groepje geplaatst samen met Lore en Luna. Na een kort gesprek over de precieze motivatie en bedoeling van de opdracht bedachten we wat allemaal mogelijk was. Zo stootten we op het gedacht dat er in onze maatschappij steeds de drang heerst om iets van jezelf achter te laten, als een soort van stil protest tegen vergankelijkheid. Mensen willen niet dat hun leven gewoon stopt na de dood, ze willen niet verdwijnen en niets achterlaten. Ze willen niet gewist worden en zich realiseren dat hun leven weinig meerwaarde had. Daarom staat het leven van de mens vaak in functie van het bereiken van roem, bekendheid, zelfappreciatie, voldoening en carrière.

Een mogelijk levensdoel om niet simpelweg te verdwijnen is iets achterlaten in de kunst. Niet per se in een materiële vorm, zoals de meesten snel zullen denken. Het is niet de materiële vorm van een werk dat je wilt maken maar de invloed op een ander, op je medemens. Je wilt iemand raken, in iemand anders zijn hoofd kruipen en deel zijn van iets meer dan enkel jezelf.

Iemand raken kan op veel verschillende manieren, door materiaal, een geur, een textuur, kleuren, een geluid,...Men moet op zoek naar een manier om de toeschouwer te prikkelen, op welke manier dan ook.

Op dit idee willen we ons verder toespitsen, kijken wat we daarvan kunnen maken. Aan creativiteit alleszins geen gebrek. Ik ben benieuwd wat het uiteindelijke resultaat zal zijn van deze overpeinzingen.

Reflectie Le Chicon

Een zoektocht naar jezelf. Dat is wel het centrale thema van vanavond. Een thema waar Maxime Waladi veel over te zeggen heeft. En een mooi voorbeeld in Kants filosofie, niet enkel in Kants filosofie natuurlijk, maar daar kan ik wel mee beginnen. Kant beweert namelijk dat de werkelijkheid steeds wordt teruggeplooid op het subject dat ernaar kijkt. Zo bestaat één werkelijkheid niet. Waladi vertelt zijn werkelijkheid, hij vertelt zijn verhalen en perspectief op die werkelijkheid. Het is duidelijk dat hij hierbij op zoek is naar een ware zelf, misschien heeft hij die ondertussen wel gevonden, maar dan is het althans niet gemakkelijk geweest. Hoewel ik niet geloof dat je je ware zelf ooit kan vinden.  Die waarheid waarin Waladi op zoek gaat naar een ware zelf is tevens volgens Houellebecq aanstootgevend maar eveneens onmisbaar. Want net door je eigen subjectieve kijk op de realiteit kan die net zo pijnlijk worden, dat is duidelijk merkbaar in deze voorstelling. Waladi, en niet enkel hij maar elke mens heeft een realiteit die onaangenaam kan zijn, maar zonder dewelke hij nooit zou geweest zijn wie hij nu was. Zo denk ik ook dat je je eigen waarheid bent, zo ook zeer zichtbaar in Le Chicon. Waladi is wie hij is, hij staat witloofsoep te maken op een podium terwijl hij het publiek, misschien soms ongemakkelijk, laat lachen. Dat kan hij verwezenlijken juist door zijn eigen waarheid. Daarbij geloof ik ook dat die zoektocht nooit stopt, die zoektocht naar individualiteit. Anders zou het leven zinloos worden.  Ook op Hegels filosofie van de zelfbewustwording van de Geest is dit toepasbaar; door Waladi zijn waarheid en de drang om deze te delen, probeert hij tevens die zelfbewustwording te bereiken. Misschien heeft de kunst van het theater, op vrijdag 22 februari, hem daar wel in verder gebracht. Althans, dat zou toch moeten om ook dit stuk tot kunst te kunnen benoemen.  

Plato

Wat zou Plato vinden van Tuymans' verdict?

Volgens mij zou Plato zeker niet achter de beslissing van de rechter staan. Jean-Marie Dedecker werd geportretteerd door Van Giels, haar foto is een weergave van deze realiteit. Het is haar eigen, persoonlijke weergave. Plato vindt dit een subjectieve indruk, een fragment uit Dedecker zijn realiteit die Van Giels vastlegde vanuit haar oogopslag. Zij maakte hiermee een kopie van de werkelijkheid, wat haar geen recht geeft op deze werkelijkheid. Daarom pleegt Tuymans ook geen plagiaat door deze kopie na te bootsen. Wanneer hij deze kopie als basis gebruikt voor een nieuwe interpretatie van de werkelijkheid zou dit mogelijk moeten zijn. Noch Van Giels noch iemand anders heeft het recht op het subjectieve portret dat ze maken van de realiteit, aldus Plato.

Ikzelf zou Tuymans werk wel zien als plagiaat. Als kunstenaar moet je in staat zijn om een bepaalde blik op de realiteit weer te geven. Dat is wat iemand talentvol maakt. Hoe Van Giels dat bij deze knap heeft kunnen doen geeft haar wel het recht op die korte fragmentatie. Het volgens mij dus fout om te denken dat iedereen dat zomaar mag gebruiken. Niet iedereen bezit namelijk het talent om zo'n beeld vast te leggen. Zo kan ook niet iedereen het zomaar gebruiken. Het is niet meer dan normaal dat Van Giels vergoed moet worden als mensen haar exclusieve afbeelding, er is namelijk maar één afbeelding die dat exacte moment kan beschrijven, willen gebruiken als bron van inspiratie.